Mô tả
Năm 1971, các sinh viên tình nguyện tại Stanford được chia ngẫu nhiên thành hai nhóm: cai ngục và tù nhân. Thí nghiệm dự kiến kéo dài hai tuần — phải dừng lại sau sáu ngày vì những người đóng vai cai ngục bắt đầu thực sự tra tấn.
Không ai trong số họ là kẻ xấu trước khi bước vào thí nghiệm.
Đó là câu hỏi mà cuốn sách này không ngừng đặt ra: không phải “con người tốt hay xấu” — mà là con người trở nên thế nào khi bị dồn vào góc tường, khi lợi ích của mình đối nghịch với lợi ích của người khác, khi không có ai nhìn, khi hệ thống cho phép.
Phan Khải Văn dẫn người đọc qua 20 thí nghiệm tâm lý học kinh điển để giải mã từng lớp của nhân tính. Sự sinh tồn khiến con người phục tùng những điều họ biết là sai. Tình cảm — kể cả tình yêu — bị ký ức méo mó định hình theo cách ta không nhận ra. Lương tri không phải bản năng cố định mà là thứ co giãn theo áp lực xã hội. Nỗi sợ hãi tập nhiễm từ thời thơ ấu tiếp tục điều khiển hành vi của người trưởng thành mà không để lại dấu vết rõ ràng.
Thông qua các án lệ có thật — những tình huống mà con người thực sự đã chọn, đã làm, đã im lặng — cuốn sách không dừng lại ở việc mô tả hành vi. Nó truy ngược về nhân cách: tại sao cùng một hoàn cảnh, người này bẻ gãy còn người kia không.
Hiểu điều đó không phải để tha thứ. Mà để không tạo ra những điều kiện cho phép nó xảy ra.
Đánh giá
Chưa có đánh giá nào.